فارکس چیست؟
فارکس چیست؟ سیر تا پیاز بزرگترین بازار مالی جهان به زبان ساده
تصور کنید قصد سفر به یک کشور خارجی را دارید؛ اولین کاری که در فرودگاه یا صرافی انجام میدهید چیست؟ پول ملی خود را تحویل میدهید و ارز کشور مقصد را دریافت میکنید. این تبادل ساده، دقیقاً هسته مرکزی بازاری است که آن را به نام فارکس (Forex) میشناسیم.
اما فارکس برای تریدرها و سرمایهگذاران چیزی فراتر از یک صرافی ساده در فرودگاه است. این بازار، بزرگترین، نقدشوندهترین و پویاترین سیستم مالی در سراسر جهان است که روزانه تریلیونها دلار در آن جابهجا میشود. در این مقاله جامع، قصد داریم به زبان کاملاً ساده اما حرفهای بررسی کنیم که بازار فارکس چیست، چگونه کار میکند، چه ساعاتی فعال است و هزینههای پنهان و آشکار آن شامل چه مواردی میشود.
بازار فارکس (Forex) چیست؟ آشنایی با ماهیت بازار
واژه Forex مخفف عبارت Foreign Exchange به معنای تبادل ارزهای خارجی است. در این بازار، ارزهای مختلف جهان در برابر یکدیگر معامله میشوند. برخلاف بازارهای بورس سنتی (مانند بورس تهران یا بورس نیویورک) که محل فیزیکی مشخصی برای داد و ستد دارند، فارکس یک بازار غیرمتمرکز (OTC یا Over-The-Counter) است.
این یعنی هیچ ساختمان مرکزی یا تالار شیشهای برای فارکس وجود ندارد؛ بلکه تمام معاملات از طریق شبکه الکترونیکی بینبانکی، میان بانکهای بزرگ، موسسات مالی، صندوقهای سرمایهگذاری و معاملهگران خرد در سراسر جهان انجام میشود.
حجم معاملات روزانه؛ اقیانوس بیکران نقدینگی
برای اینکه درک بهتری از عظمت فارکس داشته باشید، جالب است بدانید که حجم معاملات روزانه در این بازار به بیش از ۷.۵ تریلیون دلار میرسد. این رقم چندین برابر مجموع حجم معاملات تمام بازارهای بورس سهام دنیاست. این نقدینگی عظیم باعث میشود که دستکاری قیمت در این بازار برای هیچ شخص، شرکت یا حتی دولتی به راحتی امکانپذیر نباشد و معاملات در کسری از ثانیه انجام شوند.
ساعت کاری بازار فارکس؛ بازاری که هرگز نمیخوابد
یکی از جذابترین ویژگیهای بازار فارکس، فعالیت ۲۴ ساعته آن در ۵ روز هفته (از دوشنبه تا جمعه) است. از آنجا که اقتصاد جهانی در سراسر کره زمین جریان دارد، با بستهشدن بازار در یک بخش از جهان، بازار در بخش دیگری باز میشود.
ساعت کاری فارکس به طور کلی به چهار جلسه معاملاتی اصلی (Sessions) تقسیم میشود:
| نام جلسه معاملاتی (Session) | ساعت بازگشایی) گرینویچ (GMT | ساعت بستهشدن) گرینویچ (GMT | ویژگی اصلی |
|---|---|---|---|
| سیدنی (استرالیا) | ۲۲:۰۰ | ۰۷:۰۰ | شروع هفته معاملاتی، نقدینگی نسبتاً کم |
| توکیو (آسیا) | ۰۰:۰۰ (نیمه شب) | ۰۹:۰۰ | حرکت شدید ارزهای آسیایی مانند ین ژاپن |
| لندن (اروپا) | ۰۸:۰۰ (نیمه شب) | ۱۷:۰۰ | بالاترین حجم نقدینگی و نوسانات شدید |
| نیویورک (آمریکا) | ۱۳:۰۰ (نیمه شب) | ۲۲:۰۰ | نوسانات بسیار بالا به دلیل اخبار اقتصادی آمریکا |
همپوشانی جلسات (Overlap)؛ طلاییترین زمان برای ترید
مهمترین زمان برای تریدرها، ساعاتی است که دو جلسه معاملاتی به طور همزمان فعال هستند. به این زمانها همپوشانی یا Overlap میگویند.
به عنوان مثال، همپوشانی لندن و نیویورک (تقریباً از ساعت ۱۳:۰۰ تا ۱۷:۰۰ به وقت GMT) شلوغترین و پرحجمترین زمان معامله در بازار است؛ چرا که بزرگترین قطبهای مالی جهان به طور همزمان در حال داد و ستد هستند و بیشترین موقعیتهای معاملاتی در این بازه زمانی شکل میگیرد.
آشنایی با هزینههای معاملاتی در فارکس
بسیاری از افراد تصور میکنند ورود به معامله در فارکس کاملاً رایگان است یا بروکرها (کارگزاران) خدمات خود را بدون چشمداشت ارائه میدهند. اما برای اینکه یک تریدر سودده باشید، باید ساختار هزینههای بازار را مثل کف دستتان بشناسید. سه هزینه اصلی در فارکس عبارتند از: اسپرد، کمیسیون و سواپ.
۱. اسپرد (Spread) چیست؟ تفاوت قیمت خرید و فروش
هر زمان که به صرافی مراجعه کنید، دو قیمت روی تابلو میبینید: قیمت خرید (Bid) و قیمت فروش (Ask). قیمت خرید همیشه کمی پایینتر از قیمت فروش است. به اختلاف میان این دو قیمت، اسپرد (Spread) میگویند.
در فارکس نیز ساختار به همین شکل است:
- قیمت اسک (Ask): قیمتی که شما در آن اقدام به خرید (Buy) میکنید.
- قیمت بید (Bid): قیمتی که شما در آن اقدام به فروش (Sell) میکنید.
بروکرها بخشی از درآمد خود را از طریق همین اختلاف قیمت تأمین میکنند. اسپرد بر حسب واحدی به نام پیپ (Pip) محاسبه میشود. اسپردها به دو دسته تقسیم میشوند:
- اسپرد ثابت (Fixed): در تمام شرایط بازار تغییر نمیکند (مگر در شرایط بسیار خاص).
- اسپرد شناور (Variable): بر اساس عرضه و تقاضا و نقدینگی بازار تغییر میکند. در زمان انتشار اخبار مهم اقتصادی، اسپرد شناور میتواند به شدت افزایش یابد.
۲. کمیسیون (Commission) چیست؟
کمیسیون یک هزینه ثابت است که بروکر به ازای باز و بسته کردن هر معامله (معمولاً بر اساس حجم معامله یا لات) از تریدر دریافت میکند.
- نکته سئویی و کاربردی: حسابهای معاملاتی معمولاً به دو دسته تقسیم میشوند؛ حسابهای Standard که کمیسیون ندارند اما اسپرد بالاتری دارند، و حسابهای ECN/Raw که اسپرد آنها نزدیک به صفر است اما در عوض به ازای هر معامله از شما کمیسیون دریافت میکنند. تریدرهای اسکالپر (بلندمدت یا کوتاهمدت) معمولاً حسابهای با اسپرد صفر و کمیسیون ثابت را ترجیح میدهند.
۳. نرخ بهره شبانه یا سواپ (Swap) چیست؟
بازار فارکس بر پایه اعتبار و اهرم کار میکند. وقتی شما پوزیشنی را بیش از یک روز باز نگه میدارید و معامله شما از ساعت ۲۴:۰۰ (به وقت سرور بروکر) عبور میکند، مشمول قانون سواپ یا تفاوت نرخ بهره میشوید.
هر ارز دارای یک نرخ بهره بانکی مشخص در کشور خود است. وقتی شما یک جفتارز را معامله میکنید، در واقع در حال خرید یک ارز و فروش ارز دیگر هستید:
- اگر نرخ بهره ارز خریداریشده بیشتر از نرخ بهره ارز فروختهشده باشد، سواپ مثبت به حساب شما واریز میشود.
- اگر نرخ بهره ارز خریداریشده کمتر از نرخ بهره ارز فروختهشده باشد، سواپ منفی از حساب شما کسر میشود.
حساب اسلامی (Swap-Free) چیست؟
با توجه به اینکه در شریعت اسلام، دریافت و پرداخت بهره (ربا) مجاز نیست، بسیاری از بروکرهای معتبر گزینهای به نام حساب اسلامی یا بدون سواپ ارائه میدهند. در این حسابها، معاملات باز شبانه مشمول بهره نمیشوند، هرچند ممکن است بروکر هزینه ثابتی به عنوان کارمزد نگهداری (Storage Fee) پس از چند روز اعمال کند.
چرا فارکس؟ مزایای منحصر به فرد بزرگترین بازار جهان
اگر هنوز تردید دارید که چرا باید فارکس را برای معاملهگری انتخاب کنید، نگاهی به این مزایا بیندازید:
- دو طرفه بودن بازار: شما هم از رشد قیمتها (پوزیشن Buy) و هم از سقوط قیمتها (پوزیشن Sell) میتوانید سود کسب کنید.
- نقدینگی فوقالعاده بالا: هیچگاه در صف خرید یا فروش قفل نخواهید شد؛ معاملات به سرعت برق انجام میشوند.
- امکان استفاده از لوریج (Leverage): اهرم معاملاتی به شما اجازه میدهد با سرمایهای چند برابر سرمایه واقعی خود معامله کنید (البته این ابزار شمشیر دو لبه است).
- دسترسی آسان: تنها با یک لپتاپ یا گوشی هوشمند و اینترنت، در هر نقطه از جهان میتوانید تجارت خود را مدیریت کنید.
نتیجهگیری و گام بعدی
بازار فارکس اقیانوسی از فرصتهاست، اما ورود بدون دانش به این بازار، فرجامی جز از دست رفتن سرمایه نخواهد داشت. در این مقاله آموختیم که فارکس یک بازار غیرمتمرکز ۲۴ ساعته است و با هزینههای حیاتی آن یعنی اسپرد، کمیسیون و سواپ آشنا شدیم.
در مقاله بعدی، به سراغ قلب تپنده معاملات فارکس یعنی «جفتارزها» خواهیم رفت؛ جایی که یاد میگیرید ساختار جفتارزهای اصلی و فرعی چیست و دقیقاً چطور باید آنها را تحلیل و معامله کنید.